Từ ngày 1/7/2025, chính quyền địa phương ở Việt Nam chỉ còn hai cấp: cấp tỉnh và cấp xã. Phường Tân Thuận là đơn vị cấp xã trực thuộc thẳng TP Hồ Chí Minh, không còn quận ở giữa. Nhiều việc trước đây người dân phải lên Quận 7 giải quyết nay được chuyển về phường hoặc lên thẳng các cơ quan của thành phố.
Thay đổi này lớn hơn việc gộp ba phường làm một. Phường mới không chỉ rộng hơn, đông dân hơn mà còn gánh thêm phần việc của cấp quận cũ. Vì thế bộ máy, cách tổ chức tiếp dân và phạm vi quyết định của phường Tân Thuận khác hẳn ba phường cũ.
Bài này giải thích mô hình hai cấp theo cách người dân dễ hiểu, những gì thay đổi khi không còn Quận 7, và vài điều nên biết để làm việc với chính quyền phường. Thủ tục cụ thể từng loại giấy tờ có ở danh mục thủ tục và đời sống của trang.
Ba cấp trước đây và hai cấp bây giờ
So sánh đơn giản để thấy vị trí của phường Tân Thuận trong bộ máy mới:
| Trước 1/7/2025 | Từ 1/7/2025 | |
|---|---|---|
| Cấp tỉnh | TP Hồ Chí Minh (chưa hợp nhất) | TP Hồ Chí Minh mở rộng (gồm Bình Dương, Bà Rịa – Vũng Tàu cũ) |
| Cấp huyện | Quận 7 | Không còn |
| Cấp xã | Ba phường: Tân Thuận Đông, Tân Thuận Tây, Bình Thuận | Một phường: Tân Thuận |
| Người dân làm giấy tờ ở | Phường cũ, hoặc lên quận với một số thủ tục | Phường Tân Thuận, hoặc cơ quan của thành phố, nhiều việc làm trực tuyến |
| Ranh giới quản lý | Mỗi phường cũ một phần nhỏ | Một đầu mối cho cả vùng khu chế xuất, bờ sông, đầu cầu |
Đọc bảng có thể thấy phường mới đứng ở vị trí "gần dân nhất" trong bộ máy, đồng thời là nơi nhận về nhiều việc nhất từ cấp quận cũ. Một số việc mang tính chuyên môn sâu hoặc cần phạm vi rộng thì chuyển lên thành phố.
Với TP Hồ Chí Minh mở rộng có 168 đơn vị cấp xã, quan hệ giữa thành phố và từng phường trở nên trực tiếp hơn, nhưng cũng đòi hỏi các phường tự chủ hơn trong việc giải quyết công việc hằng ngày.
Bộ máy phường mới gồm những gì
Theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, ở cấp xã có Hội đồng nhân dân là cơ quan dân cử và Ủy ban nhân dân là cơ quan hành chính. Dưới Ủy ban nhân dân phường có các phòng chuyên môn và một trung tâm phục vụ hành chính công, nơi tiếp nhận và trả kết quả thủ tục cho người dân, doanh nghiệp. Tên gọi cụ thể từng phòng, ban có thể khác nhau tuỳ quy định của thành phố.
Cán bộ, công chức phường mới phần lớn đến từ ba phường cũ và từ bộ máy Quận 7 cũ. Nhờ vậy, người dân có thể gặp lại những gương mặt quen, nhưng ở vị trí, nơi làm việc mới. Trong giai đoạn đầu, các bộ phận cần thời gian để ổn định quy trình, phân công lại công việc.
Ngoài chính quyền, trên địa bàn còn có các lực lượng, cơ quan khác hoạt động theo ngành dọc như công an, thuế, bảo hiểm xã hội, cùng với cơ quan quản lý riêng cho khu chế xuất. Biết đúng việc của mình thuộc cơ quan nào giúp đi đúng chỗ ngay từ đầu.
Những việc trước đây phải lên Quận 7, nay xử lý thế nào
Nhiều thủ tục chuyển về phường. Một phần thủ tục trước thuộc thẩm quyền cấp quận, như một số việc về hộ tịch, đất đai ở mức cơ bản, xây dựng nhà ở riêng lẻ, đăng ký hộ kinh doanh, được giao về cấp xã trong mô hình mới. Danh mục cụ thể do văn bản của trung ương và thành phố quy định, có thể còn điều chỉnh.
Một số việc lên thành phố. Những việc cần phạm vi rộng hoặc chuyên môn cao hơn được chuyển lên các sở, ngành của thành phố. Người dân có thể nộp hồ sơ qua cổng dịch vụ công trực tuyến hoặc tại các điểm tiếp nhận do thành phố bố trí.
Hồ sơ đang dở dang. Hồ sơ nộp ở Quận 7 trước ngày 1/7/2025 mà chưa có kết quả thường được chuyển giao sang cơ quan tiếp nhận mới. Nếu bạn có hồ sơ như vậy, hãy giữ biên nhận và hỏi lại phường để biết hồ sơ đang ở đâu.
Khiếu nại, phản ánh. Phản ánh về trật tự đô thị, vệ sinh, ngập nước, tiếng ồn ở địa bàn nay gửi về phường Tân Thuận. Phường là đầu mối gần nhất có trách nhiệm tiếp nhận và chuyển cơ quan có thẩm quyền nếu vượt quá phạm vi của mình.
Một phường lớn, nhiều việc đặc thù
So với nhiều phường khác của thành phố, phường Tân Thuận có những việc rất riêng. Trên địa bàn có khu chế xuất với hàng chục nghìn lao động, phần lớn ở trọ trong phường hoặc các phường lân cận. Việc quản lý cư trú, nhà trọ, an toàn cháy nổ ở các dãy phòng trọ là khối lượng công việc lớn, liên tục.
Phường cũng bao trọn một đoạn bờ sông Sài Gòn với kho, bến và dòng xe container, cùng khu đầu cầu Tân Thuận đông đúc. Trật tự giao thông giờ tan ca, lấn chiếm vỉa hè quanh cổng khu chế xuất, chợ tự phát buổi chiều là những vấn đề mà trước đây ba phường cũ mỗi nơi lo một phần, nay một phường phải nhìn tổng thể.
Mặt khác, việc chống ngập khi triều cường, vệ sinh kênh Tẻ, cải tạo hẻm nhỏ cần phối hợp với các cơ quan chuyên ngành của thành phố. Khi không còn cấp quận làm cầu nối, phường làm việc trực tiếp với các sở, ngành. Về lý thuyết, điều đó rút ngắn đường đi của thông tin; trên thực tế, hiệu quả sẽ được thấy dần theo thời gian.
Người dân và doanh nghiệp nên làm gì trong giai đoạn chuyển tiếp
Mô hình mới cần thời gian để vận hành trơn tru. Vài việc nên làm để đỡ mất công:
- Theo dõi thông báo chính thức của phường về nơi tiếp nhận hồ sơ, giờ làm việc, các điểm tiếp nhận phụ nếu có. Thông tin thường được dán ở trụ sở, gửi qua tổ dân phố và đăng trên kênh chính thức.
- Dùng dịch vụ công trực tuyến cho những thủ tục cho phép. Tài khoản định danh điện tử mức cao giúp làm được nhiều việc mà không phải đến trụ sở.
- Giữ biên nhận, giấy hẹn của mọi hồ sơ nộp trước và sau ngày 1/7/2025 cho tới khi nhận được kết quả.
- Doanh nghiệp kiểm tra cơ quan quản lý của mình: doanh nghiệp trong khu chế xuất làm nhiều thủ tục với cơ quan quản lý khu và các cơ quan chuyên ngành, không phải với phường; doanh nghiệp ngoài khu thì làm việc với phường và các sở, ngành của thành phố tuỳ loại việc.
- Cẩn thận với dịch vụ "làm giấy tờ nhanh" mời chào trong thời gian chuyển tiếp. Thủ tục chính thức có quy trình, lệ phí công khai; mọi khoản thu ngoài quy định đều là dấu hiệu đáng ngờ.
Mọi thông tin cụ thể về thủ tục, hồ sơ, thời hạn nên được kiểm tra lại theo văn bản và hướng dẫn hiện hành, vì trong năm đầu vận hành, nhiều quy trình có thể được điều chỉnh.
Nhìn từ lịch sử: lần thứ mấy vùng đất này đổi cấp quản lý
Nếu tính từ thời vùng Tân Thuận còn thuộc huyện Nhà Bè, đây là lần thứ hai trong khoảng ba mươi năm vùng đất đổi cấp quản lý lớn. Năm 1997, nó chuyển từ một phần huyện ngoại thành sang một phần quận đô thị. Năm 2025, nó chuyển từ ba phường thuộc quận sang một phường trực thuộc thành phố.
Mỗi lần thay đổi đều theo sau những thay đổi về kinh tế, dân cư. Năm 1997 là phản ứng với tốc độ đô thị hoá do khu chế xuất và đô thị Nam Sài Gòn. Năm 2025 là một phần của cải cách bộ máy trên cả nước, hướng tới giảm tầng nấc trung gian, đưa chính quyền gần dân hơn và sắp xếp lại các đơn vị nhỏ thành đơn vị lớn hơn.
Với người dân, cảm nhận rõ nhất qua mỗi lần thay đổi luôn là những điều rất cụ thể: đổi tên trên giấy tờ, đổi nơi làm giấy, đổi con dấu trên các văn bản. Những điều ấy có thể gây phiền trong thời gian đầu, nhưng không làm thay đổi đất đai, nhà cửa, quyền lợi hợp pháp của người dân đã được xác lập trước đó.
Hiểu đúng một vài khái niệm hay bị nói lẫn
"Sáp nhập" và "hợp nhất". Trong lời nói hằng ngày hai từ dùng thay nhau, nhưng trong văn bản, hợp nhất thường chỉ việc nhiều đơn vị cùng lập thành một đơn vị mới, còn sáp nhập là đưa đơn vị này vào đơn vị kia. Phường Tân Thuận được lập từ ba phường cũ; TP Hồ Chí Minh mở rộng từ việc hợp nhất với hai tỉnh.
"Giải thể quận" không có nghĩa là xoá vùng đất. Quận 7 thôi tồn tại như một cấp hành chính, nhưng đất, người, công trình vẫn nguyên đó, chỉ được quản lý bởi các phường mới và thành phố.
"Phường trực thuộc thành phố" khác "phường thuộc quận". Trước đây, phường báo cáo và nhận chỉ đạo qua quận; nay làm việc trực tiếp với thành phố. Điều này thay đổi đường đi của văn bản, hồ sơ, chứ không thay đổi địa vị của người dân.
"Trụ sở phường" và "nơi tiếp nhận hồ sơ". Hai nơi này có thể không trùng nhau, nhất là trong giai đoạn chuyển tiếp khi phường dùng thêm trụ sở cũ làm điểm tiếp nhận. Hỏi trước để đi đúng chỗ.
Những câu hỏi còn để ngỏ khi mô hình mới vận hành
Mô hình hai cấp mới được áp dụng, nên nhiều điều sẽ chỉ rõ dần qua thực tế. Phường có đủ người, đủ chuyên môn để xử lý những việc trước đây của quận hay không? Khoảng cách từ nhà người dân ở rìa phía nam phường đến nơi làm thủ tục có trở thành bất tiện không? Việc phối hợp giữa phường và cơ quan quản lý khu chế xuất trong các vấn đề về người lao động sẽ được sắp xếp thế nào?
Đây không phải những câu hỏi để phán xét đúng sai, mà là những điều người dân nên quan tâm và góp ý qua các kênh chính thức: tiếp xúc cử tri, hộp thư góp ý, cổng phản ánh của thành phố. Ý kiến cụ thể, có địa chỉ, có thời điểm, có đề xuất thường được tiếp nhận và trả lời tốt hơn những lời phàn nàn chung chung.
Lịch sử của vùng Tân Thuận cho thấy mỗi lần thay đổi lớn đều cần vài năm để mọi thứ đi vào nếp. Từ huyện thành quận năm 1997 cũng từng có giai đoạn lúng túng như vậy, rồi dần ổn định. Ghi lại những thay đổi trong giai đoạn này, dù chỉ là những chuyện nhỏ của khu phố, cũng là cách để người sau hiểu phường mình đã đi qua mốc 2025 thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Chính quyền hai cấp là gì?
Là mô hình chính quyền địa phương chỉ gồm cấp tỉnh và cấp xã, áp dụng từ ngày 1/7/2025. Cấp huyện, gồm quận, huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh, không còn. Phường Tân Thuận là cấp xã, trực thuộc TP Hồ Chí Minh.
Quận 7 bây giờ còn không?
Không còn là đơn vị hành chính từ ngày 1/7/2025. Vùng đất Quận 7 cũ được chia vào bốn phường mới trực thuộc TP Hồ Chí Minh là Tân Thuận, Tân Hưng, Tân Mỹ và Phú Thuận. Tên Quận 7 chỉ còn trong cách gọi hằng ngày và giấy tờ cũ.
Hồ sơ nộp ở Quận 7 trước tháng 7/2025 thì hỏi ở đâu?
Hồ sơ dở dang thường được chuyển giao sang cơ quan tiếp nhận mới theo đúng thẩm quyền, có thể là phường hoặc cơ quan của thành phố. Bạn nên mang biên nhận đến bộ phận tiếp nhận của phường Tân Thuận để được hướng dẫn tra cứu.
Doanh nghiệp trong khu chế xuất có làm thủ tục ở phường không?
Phần lớn thủ tục về đầu tư, lao động, xuất nhập khẩu của doanh nghiệp trong khu chế xuất làm với cơ quan quản lý khu và các cơ quan chuyên ngành. Phường liên quan đến những việc thuộc địa bàn dân cư, trật tự, cư trú của người lao động.
Phường Tân Thuận có Hội đồng nhân dân không?
Có. Theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã gồm Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân. Thông tin cụ thể về tổ chức và các đại biểu được công bố qua kênh chính thức của phường và thành phố.
Bỏ cấp quận có làm thay đổi quyền sử dụng đất của người dân không?
Không. Thay đổi đơn vị hành chính không làm mất hay thay đổi quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà đã được xác lập hợp pháp. Giấy chứng nhận cấp trước vẫn có giá trị; phần địa chỉ được cập nhật khi người dân làm thủ tục biến động hoặc theo hướng dẫn hiện hành.