Từ phía Tân Thuận Đông, bạn nhìn được một khúc sông Sài Gòn rộng, nơi tàu hàng lớn đi qua và bờ bên kia là vùng Thủ Thiêm cùng các khu của Quận 2 cũ. Giờ ngắm đẹp nhất là khoảng một tiếng trước hoàng hôn tới lúc lên đèn; chỗ ngắm là những đoạn đường, quán nước, khoảng trống công cộng nhìn ra sông, không phải khu cảng hay kho bãi có rào.
Nhiều người ở Tân Thuận đi làm ngang sông mỗi ngày mà chưa từng dừng lại nhìn nó. Sông Sài Gòn ở đoạn này khác hẳn đoạn bến Bạch Đằng: rộng hơn, có tàu biển, có khúc quanh, và trời phía tây lúc hoàng hôn trải dài trên mặt nước. Bài này nói về cách ngắm sông như một cảnh quan: nhìn gì, giờ nào, đứng đâu, và những giới hạn cần tôn trọng vì ven sông có khu vực sản xuất.
Tân Thuận nằm ở khúc nào của sông Sài Gòn
Sông Sài Gòn chảy qua thành phố theo những khúc quanh lớn. Phần đất phía đông của phường Tân Thuận (Tân Thuận Đông cũ) giáp sông, nằm ở đoạn sông đã ra khỏi khu trung tâm và hướng về hạ lưu. Phía bắc, kênh Tẻ đổ ra sông, ngăn với Quận 4 cũ. Bờ bên kia sông là vùng Thủ Thiêm và các khu dân cư, đô thị thuộc Quận 2 cũ. Vì vậy đứng ở Tân Thuận nhìn ra, bạn thấy cả mặt nước rộng lẫn những dãy nhà cao mới mọc bên kia.
Dọc bờ sông phía Tân Thuận có nhiều đoạn là cảng, kho bãi và khu vực sản xuất, ra vào có kiểm soát. Người đi ngắm sông không vào những khu vực đó. Những chỗ ngắm được là đường công cộng nhìn ra sông, quán xá ven đường, khoảng trống ở đầu các con đường dẫn ra mép nước nơi không có rào cấm. Nếu thấy cổng có bảo vệ, rào chắn hay khu vực cấm, đó là ranh giới bạn dừng lại.
Giờ nào ngắm sông đẹp nhất
Hoàng hôn là giờ được chọn nhiều nhất. Mặt trời lặn về phía tây, tức là phía sau lưng nếu bạn đứng ở bờ Tân Thuận nhìn ra sông về hướng đông và đông bắc. Điều này có nghĩa là bạn ít khi thấy mặt trời chìm xuống mặt nước, nhưng lại thấy rõ ánh sáng vàng cam chiếu lên bờ bên kia, lên thân tàu và mặt sông. Khi mặt trời khuất hẳn, trời chuyển sang tím xanh, đèn bên kia sông bắt đầu lên. Khoảng hai mươi phút đó là lúc cảnh đẹp nhất.
Mặt trời lặn sớm hay muộn thay đổi chút ít theo mùa nhưng ở vĩ độ thành phố, chênh lệch không lớn, thường quanh khoảng sáu giờ chiều. Ứng dụng thời tiết trên điện thoại cho giờ chính xác từng ngày. Một mẹo đơn giản: ngày có mây mỏng rải rác thường cho hoàng hôn nhiều màu hơn ngày trời quang hẳn, vì mây hắt ánh sáng đỏ cam. Ngày mây dày kín trời thì cảnh xám, nhưng lại hợp cho những ai thích ảnh trầm, nhìn tàu đi trong không khí nặng hơi nước.
Sáng sớm là giờ thứ hai ít người biết. Mặt trời mọc từ phía đông, phía bên kia sông, nên bình minh ở đây có thể nhìn thẳng. Mặt nước buổi sáng thường phẳng, có lớp sương mỏng vào những tháng mát. Người chạy bộ, người đi tập thể dục sớm hay dừng lại đây. Giữa trưa thì nắng chói, mặt sông loá, không có bóng mát, không phải giờ dành cho ngắm cảnh.
Nhìn gì trên sông
Tàu hàng lớn. Đoạn sông này có tàu biển và tàu container chạy vào ra các cảng thượng nguồn và hạ lưu. Tàu lớn đi rất chậm, được tàu lai dắt kèm khi cần. Nhìn một con tàu lớn xoay mũi ở khúc quanh là cảnh hiếm thấy ở khu trung tâm.
Xà lan, ghe nhỏ. Xen giữa tàu lớn là xà lan chở cát, vật liệu, và ghe nhỏ của người làm nghề trên sông. Mỗi loại tạo một kiểu sóng riêng trên mặt nước.
Bờ bên kia. Những toà nhà cao mới, khoảng đất trống còn chờ xây và những vạt cây xanh tạo nên đường chân trời thay đổi theo từng năm. Người ở lâu thường nhận ra sự đổi khác này rõ nhất khi ngắm sông.
Lục bình và con nước. Lục bình trôi thành từng mảng, đi xuôi khi nước ròng, ngược lên khi nước lớn. Nhìn hướng lục bình trôi là biết lúc đó con nước đang chảy chiều nào.
Chim và trời. Chiều muộn có những đàn chim bay về phía có cây xanh. Mùa khô trời cao và nhiều mây trắng; mùa mưa mây dày, đôi khi thấy cơn mưa đang kéo tới từ xa trên mặt sông.
Chụp ảnh hoàng hôn trên sông bằng điện thoại
Không cần máy ảnh chuyên nghiệp. Vài bước dưới đây giúp ảnh bằng điện thoại khá hơn hẳn:
- Đến sớm hơn giờ mặt trời lặn khoảng nửa tiếng để chọn chỗ đứng ổn định, an toàn, có lan can hoặc mặt bằng chắc, không nằm trên lối xe.
- Giữ đường chân trời thẳng; bật lưới trên ứng dụng máy ảnh và đặt đường chân trời ở một phần ba trên hoặc dưới khung hình, tuỳ muốn lấy nhiều trời hay nhiều nước.
- Chạm vào vùng trời sáng để máy đo sáng theo đó, kéo độ sáng xuống một chút để giữ màu cam và tím, tránh trời bị cháy trắng.
- Chờ một con tàu đi vào khung hình: thân tàu tối làm điểm nhấn trên nền nước sáng. Chụp nhiều tấm liên tiếp khi tàu đi qua.
- Sau khi mặt trời khuất, đứng lại thêm hai mươi phút. Lúc trời xanh và đèn bên kia sông lên là lúc có ảnh phản chiếu đẹp nhất; tựa máy vào lan can để giữ chắc tay.
Đừng bước qua rào, đừng leo lên kè, cọc hay mép bờ chưa gia cố để lấy góc lạ. Mép sông có chỗ sụt, nước chảy mạnh hơn vẻ ngoài, và tàu lớn tạo sóng bất ngờ. Một tấm ảnh không đáng đổi lấy rủi ro.
Ngắm sông từ các cây cầu và từ phía hàng xóm
Ngoài bờ sông trong phường, người Tân Thuận còn có những góc nhìn sông từ trên cao khi đi qua cầu. Từ cầu Tân Thuận nhìn về phía cửa kênh Tẻ, bạn thấy chỗ kênh gặp sông và nhịp tàu bè ở đó. Xa hơn về phía nam, cầu Phú Mỹ bắc qua sông Sài Gòn nối Quận 7 cũ với Quận 2 cũ, đi qua cầu này nhìn được một đoạn sông dài. Tuy vậy, cầu là nơi xe chạy nhanh, không được dừng đỗ để chụp ảnh; ngắm từ cầu là ngắm khi đang đi qua.
Một lựa chọn khác là sang bờ Quận 1 cũ, ra bến Bạch Đằng nhìn ngược về phía Thủ Thiêm và hướng hạ lưu. Từ đó, sông hẹp hơn, nhiều thuyền du lịch hơn, không khí đông vui. Hai cách ngắm bổ sung cho nhau: ở Tân Thuận yên và rộng, ở trung tâm sôi động và nhiều đèn. Nếu chỉ có một buổi tối, chọn theo tâm trạng: muốn yên thì ở lại, muốn náo nhiệt thì qua cầu.
Những điều nên tôn trọng khi ngắm sông ven khu sản xuất
Không vào khu vực có rào hoặc có bảo vệ. Ven sông Tân Thuận có cảng, kho và nhà máy. Đó là nơi làm việc, có quy định an toàn riêng. Ngắm từ bên ngoài, không đi lọt vào bên trong dù cổng mở.
Không dừng xe chặn lối container. Các con đường ra sông có xe lớn chạy. Đỗ xe máy gọn sát lề, không đứng giữa lối để chụp ảnh.
Mang rác về. Bờ sông vốn đã có rác trôi dạt. Chai nước, túi ni lông của mình mang theo về, đừng để lại trên kè.
Giữ yên lặng ở khu dân cư. Nhiều chỗ nhìn ra sông nằm sát nhà dân, người ở đó phải dậy sớm đi làm ca. Đi nhóm đông buổi tối thì nói nhỏ, không mở loa, không nổ máy xe ồn ào khi về khuya.
Không thả rơi đồ xuống sông. Đứng trên kè hay lan can, đồ rơi xuống sông là mất hẳn, và cố với theo là nguy hiểm. Đeo dây điện thoại vào cổ tay khi chụp ảnh sát mép nước.
Ngắm sông theo mùa trong năm
Mùa khô, thường từ cuối năm tới khoảng tháng tư, là mùa đẹp nhất để ngắm sông. Trời trong, ít mưa, gió từ phía biển thổi vào làm buổi chiều ven sông mát. Hoàng hôn mùa khô có màu rõ, mây trắng cao, xa xa thấy rõ đường chân trời bên kia sông. Những tháng cuối năm cũng là lúc triều cường lên cao, mặt sông đầy nước, sát mép bờ kè; cảnh đẹp nhưng cũng là lúc cần để ý đường thấp gần bờ có thể ngập.
Mùa mưa, từ khoảng tháng năm tới tháng mười một, sông mang màu đục hơn vì nước từ thượng nguồn đổ về. Bù lại, trời mùa mưa cho những cảnh đặc biệt: mây đen kéo tới từ một phía trong khi phía kia còn nắng, cầu vồng sau cơn mưa chiều, mặt sông sau mưa phẳng và sáng. Ngắm sông mùa này cần canh trời kỹ: thấy mây đen và gió đổi chiều thì nên tìm chỗ trú ngay, vì ven sông là chỗ trống trải, sét và gió giật nguy hiểm hơn trong phố.
Dịp lễ, Tết, đoạn sông trung tâm thường có hoạt động trên sông, đôi khi có pháo hoa ở những điểm được công bố trước. Từ Tân Thuận có thể nhìn thấy một phần tuỳ vị trí, nhưng đừng trông chờ vào điều đó; xem thông báo chính thức trước khi đi.
Ngắm sông cùng gia đình và người lớn tuổi
Với người lớn tuổi, ngắm sông là thú vui nhẹ nhàng hợp hơn những chuyến đi xa. Chọn chỗ có ghế hoặc quán nước ven đường có mái che, đi vào chiều mát, mang theo áo khoác vì gió sông lúc chiều tối có thể lạnh hơn bạn nghĩ. Một buổi ngồi nhìn tàu qua, nói chuyện về những năm vùng này còn là ruộng, là đầm, là cách nhiều ông bà kể cho con cháu nghe về nơi mình ở.
Với trẻ con, sông là một bài học trực quan: vì sao nước lúc chảy lên lúc chảy xuống, vì sao con tàu lớn như vậy mà vẫn nổi, những chiếc xà lan chở gì đi đâu. Đứng ở chỗ có lan can, cho trẻ đếm tàu, nhìn hướng lục bình trôi để đoán con nước. Tuyệt đối không để trẻ chạy một mình ra mép sông, không cho trèo lên bờ kè. Buổi ngắm sông với trẻ nhỏ nên ngắn, khoảng nửa tiếng đến một tiếng, rồi về trước khi trời tối và muỗi ra.
Câu hỏi thường gặp
Có xem được mặt trời lặn xuống sông từ Tân Thuận không?
Ít khi, vì đứng ở bờ Tân Thuận nhìn ra sông thường là nhìn về hướng đông và đông bắc, mặt trời lặn ở sau lưng. Bù lại, bạn thấy ánh hoàng hôn chiếu lên bờ bên kia và mặt nước rất rõ. Muốn nhìn bình minh trên sông thì đây lại là chỗ hợp.
Ngắm tàu lớn trên sông Sài Gòn vào giờ nào?
Tàu chạy theo lịch cảng và con nước nên không có giờ cố định cho người ngắm. Ngồi khoảng một tiếng vào buổi chiều thường sẽ thấy vài con tàu hoặc xà lan đi qua. Kiên nhẫn là cách duy nhất, và đó cũng là một phần cái thú của việc ngồi nhìn sông.
Có được vào khu cảng để chụp ảnh không?
Không nên tự ý. Cảng và kho bãi là khu vực sản xuất có kiểm soát ra vào và quy định an toàn riêng. Người ngắm cảnh đứng ở đường công cộng, quán xá hoặc khoảng trống không có rào cấm bên ngoài.
Đứng trên cầu Phú Mỹ chụp ảnh sông được không?
Không nên dừng xe trên cầu để chụp. Cầu là nơi xe chạy nhanh, dừng đỗ rất nguy hiểm và có thể bị xử phạt. Hãy ngắm khi đi qua, còn ảnh thì chụp từ bờ, ở chỗ đứng an toàn.
Đi ngắm sông buổi tối ở Tân Thuận có an toàn không?
Những đoạn đường lớn sáng đèn, gần quán xá và khu dân cư thì ổn. Đoạn ven kho bãi buổi tối vắng, thiếu đèn, nên đi theo nhóm, giữ điện thoại trong túi và về trước khi quá khuya.