Phường Tân Thuận kẹt xe nặng nhất vào giờ tan ca chiều, khi ba dòng xe gặp nhau trên cùng vài trục: công nhân khu chế xuất ra về, xe tải và xe container của cảng, và người đi làm trung tâm về nhà qua cầu Tân Thuận. Điểm nghẽn quen thuộc là khu vực cổng khu chế xuất, chân cầu Tân Thuận và nút giao Huỳnh Tấn Phát với Nguyễn Văn Linh.
Kẹt xe ở đây không phải chuyện lạ, nhưng nhịp của nó khá đều, nên có thể sống chung bằng cách sắp giờ và chọn lối. Bài này giải thích vì sao Tân Thuận kẹt theo kiểu riêng, chỉ ra các điểm nghẽn, đưa ra cách sắp giờ cho từng nhóm người như công nhân, người đi làm trung tâm, phụ huynh, chủ quán, và nói thẳng những gì người dân làm được để bớt kẹt.
Vì sao Tân Thuận kẹt theo kiểu riêng
Khu chế xuất Tân Thuận tập trung một lượng lao động rất lớn trên một diện tích không rộng, và phần lớn làm theo ca với giờ vào, giờ ra gần giống nhau giữa các doanh nghiệp. Khi ca kết thúc, một dòng xe máy rất lớn đổ ra cùng một lúc qua vài cổng, nhập vào Huỳnh Tấn Phát và các đường xung quanh. Ít nơi nào trong thành phố có một đợt xe đổ ra tập trung đến vậy trong vài chục phút.
Không chỉ công nhân, giờ tan ca còn là giờ các dịch vụ quanh khu bắt đầu đông: hàng ăn chiều, chợ chiều, tiệm tạp hoá, người thân đến đón. Xe dừng mua bán ven đường cộng vào dòng xe đang ra, làm làn đường hẹp lại đúng lúc cần rộng nhất.
Cùng lúc đó, cảng và kho bãi ven sông vẫn làm hàng, xe tải và xe container vẫn chạy trên đúng những trục này. Rồi đến dòng người đi làm ở trung tâm về nhà, đi ngược chiều qua cầu Tân Thuận và đổ xuống Huỳnh Tấn Phát. Ba dòng xe, ba mục đích khác nhau, gặp nhau ở cùng những nút giao.
Nhịp ca còn có một đặc điểm ít ai nghĩ tới: các doanh nghiệp khác nhau có giờ ca lệch nhau chút ít, nên dòng xe không ra một lần mà thành vài đợt sóng liên tiếp. Người đứng ở chân cầu sẽ thấy đường vừa thoáng một chút lại đặc trở lại. Đó là lý do chờ năm, mười phút đôi khi không đủ, mà phải lệch hẳn khỏi khung giờ ca.
Địa hình cũng góp phần. Phường bị kênh Tẻ chặn phía bắc và sông Sài Gòn chặn phía đông, nên số lối ra vào có hạn: cầu Tân Thuận, Nguyễn Văn Linh, và vài trục sang phía tây. Khi một lối nghẽn, xe không có nhiều chỗ để toả ra. Mưa lớn, ngập triều hay một vụ va chạm nhỏ ở chân cầu đều có thể làm cả hệ thống đứng lại lâu.
Các điểm nghẽn thường gặp và lý do
Bảng dưới liệt kê các điểm nghẽn người dân hay nhắc. Không phải lúc nào cũng nghẽn, và mức độ thay đổi theo ngày:
| Điểm nghẽn | Lý do chính | Thời điểm hay nghẽn |
|---|---|---|
| Khu vực các cổng khu chế xuất | Công nhân ra vào cùng lúc, xe đưa đón dừng đón trả | Giờ vào ca, giờ tan ca |
| Chân cầu Tân Thuận | Dòng xe nhập làn lên cầu, xe buýt dừng trạm, xe tải lên dốc chậm | Sáng đi trung tâm, chiều về |
| Nút giao Huỳnh Tấn Phát với Nguyễn Văn Linh | Giao cắt lớn, xe từ cầu Phú Mỹ xuống, xe container rẽ | Chiều tối |
| Các đường dẫn vào cảng | Xe container xếp hàng chờ vào cổng | Khi tàu vào, khi hết giờ hạn chế xe tải |
| Các đoạn trũng hay ngập | Nước đọng làm xe chậm, có xe chết máy | Mưa lớn trùng triều cường |
Khi hai điểm nghẽn trong bảng xảy ra cùng lúc, chẳng hạn giờ tan ca trùng ngập triều, kẹt xe lan rất nhanh. Ngày như vậy, người không có việc gấp nên ở lại chỗ làm thêm một chút hơn là cố chen ra.
Sắp giờ cho từng nhóm người
Công nhân khu chế xuất. Giờ ra ca thường không đổi được, nhưng có thể chọn cổng, chọn lối về. Đi cùng nhóm bạn ở cùng khu trọ, ra khỏi cổng rồi đi vào đường nội khu thay vì nhập ngay vào trục chính, giúp đỡ kẹt cho mình và cho người khác. Nghỉ vài phút uống nước trước khi về cũng làm dòng xe thưa ra.
Người đi làm ở trung tâm. Nếu được linh hoạt, về sớm hơn hoặc muộn hơn giờ tan ca khu chế xuất một khoảng thường đỡ hẳn. Nhiều người chọn ở lại trung tâm ăn tối, tập thể dục rồi mới về, biến thời gian lẽ ra mất trên đường thành thời gian riêng.
Phụ huynh đón con. Giờ tan trường buổi chiều có khi trùng giờ tan ca. Hẹn con chờ trong trường thêm ít phút, đón ở cổng phụ nếu có, hoặc thoả thuận đón chung với hàng xóm để giảm số xe dừng trước cổng.
Tài xế giao hàng, xe công nghệ. Tránh nhận đơn đi qua khu cổng khu chế xuất đúng giờ đổi ca, hoặc tính thêm thời gian vào lộ trình. Hiểu nhịp ca của khu giúp chạy hiệu quả hơn.
Chủ quán, chủ cửa hàng. Nhập hàng vào giờ thoáng, sáng sớm hoặc giữa buổi, tránh để xe tải giao hàng đỗ trước cửa đúng giờ tan ca.
Xe đưa đón công nhân và chuyện dừng đón trả
Nhiều doanh nghiệp trong khu chế xuất có xe đưa đón công nhân từ các khu trọ, các khu dân cư xa. Xe đưa đón giúp giảm số xe máy trên đường, đó là điều tốt. Nhưng xe buýt cỡ lớn dừng đón trả dọc trục chính, nhất là ở những đoạn không có vịnh dừng, làm làn xe máy bị chặn từng đợt và xe phía sau phải lách ra.
Với người đi xe máy, nguyên tắc là không vượt bên phải xe đưa đón đang dừng, vì công nhân có thể bước xuống từ cửa bên đó, và không bám sát đuôi xe vì nó có thể dừng bất ngờ. Với người đi xe đưa đón, xuống xe thì nhìn kỹ phía sau trước khi bước ra lòng đường.
Về phía tổ chức, việc bố trí điểm dừng đón trả hợp lý, có vịnh dừng, tách khỏi làn xe máy chính, là chuyện của doanh nghiệp và cơ quan quản lý giao thông. Nếu một điểm dừng cụ thể thường xuyên gây ùn và nguy hiểm, người dân và công nhân có thể phản ánh qua công đoàn doanh nghiệp, ban quản lý khu hoặc phường.
Những gì người dân làm được để bớt kẹt
Kẹt xe là chuyện lớn, nhưng có những việc nhỏ mỗi người làm được, cộng lại thì có tác dụng thật:
- Không lấn làn, không chạy ngược chiều khi kẹt. Một xe máy chạy ngược chiều ở chân cầu có thể làm cả hai chiều đứng lại.
- Không dừng giữa ngã tư khi phía trước đã kín, để dòng xe hướng khác còn đi được.
- Không đỗ xe ra lòng đường trước quán, trước nhà vào giờ cao điểm.
- Đi chung xe với đồng nghiệp, hàng xóm có cùng giờ làm.
- Dùng xe đưa đón của công ty nếu có, thay vì đi xe máy riêng.
- Đi bộ hoặc đạp xe cho quãng ngắn trong phường, chẳng hạn từ dãy trọ đến cổng khu chế xuất nếu khoảng cách gần.
- Phản ánh điểm nghẽn có nguyên nhân cụ thể như đèn tín hiệu bất hợp lý, ổ gà, xe đỗ trái phép, kèm thời gian và hình ảnh.
Những dự án giao thông lớn có thể thay đổi bức tranh kẹt xe về lâu dài, nhưng tiến độ và phạm vi của chúng cần theo dõi qua thông tin chính thức. Trong lúc chờ, thói quen của từng người đi đường vẫn là thứ có tác dụng ngay hôm nay.
Đọc bản đồ giao thông thời gian thực cho đúng
Ứng dụng bản đồ trên điện thoại là công cụ tốt nhất để quyết định đi lối nào, nhưng cần đọc đúng. Vài bước đơn giản:
- Xem trước khi rời chỗ làm hoặc rời nhà, không phải khi đã đứng giữa dòng xe; lúc đó đổi lối gần như không còn tác dụng.
- Nhìn màu trên các điểm nghẽn quen thuộc: chân cầu Tân Thuận, nút giao Huỳnh Tấn Phát với Nguyễn Văn Linh, khu vực cổng khu chế xuất. Đỏ đậm kéo dài là dấu hiệu nên chờ hoặc đổi lối.
- So thời gian dự kiến của hai lối thay vì so quãng đường. Lối dài hơn nhưng ít đỏ có thể về sớm hơn.
- Để ý biểu tượng sự cố như tai nạn, thi công, đóng làn. Một sự cố ở chân cầu thường làm thay đổi cả bức tranh trong vài chục phút.
- Nhớ rằng bản đồ chủ yếu tính cho ô tô. Xe máy có thể đi nhanh hơn hoặc chậm hơn tuỳ đoạn, nhất là đoạn có làn xe máy riêng.
- Không thao tác điện thoại khi đang lái xe. Dừng hẳn vào lề an toàn rồi mới xem.
Sau vài tuần đi lại và đối chiếu bản đồ với thực tế, bạn sẽ có cảm giác riêng về nhịp đường của Tân Thuận, và dùng bản đồ như một lời xác nhận hơn là chỉ dẫn duy nhất.
Ngày đặc biệt: mưa lớn, triều cao, trước lễ Tết
Có những ngày kẹt xe ở Tân Thuận vượt hẳn mức thường lệ. Ngày mưa lớn vào chiều tối là một ví dụ: người đi xe máy dừng lại mặc áo mưa, trú mưa dưới chân cầu, nước đọng làm xe chậm, tất cả cộng lại làm dòng xe chậm hẳn. Nếu trùng ngày triều cao, những đoạn trũng có nước, xe chết máy nằm giữa đường làm nghẽn thêm.
Những ngày trước kỳ nghỉ lễ, Tết là một kiểu khác. Công nhân về quê, người đi làm trung tâm về sớm, xe khách đón người ven đường, xe tải chạy hàng cuối năm. Đường ra Nguyễn Văn Linh hướng miền Tây và lên cầu Phú Mỹ hướng miền Đông đông hơn hẳn. Ai về quê nên tính trước giờ xuất phát, tránh đúng chiều trước ngày nghỉ.
Ngày có sự kiện lớn ở trung tâm, như bắn pháo hoa, lễ kỷ niệm, giải chạy, khu bờ sông bị phân luồng và chiều về Tân Thuận qua cầu dồn lại sau khi sự kiện kết thúc. Biết trước lịch sự kiện qua thông báo của thành phố giúp bạn sắp xếp: hoặc đi sớm về muộn hẳn, hoặc tránh lên trung tâm hôm đó.
Câu hỏi thường gặp
Giờ nào ở Tân Thuận kẹt xe nhất?
Giờ tan ca chiều thường kẹt nhất, khi công nhân khu chế xuất ra về, xe cảng vẫn chạy và người đi làm trung tâm về qua cầu Tân Thuận. Buổi sáng chiều đi trung tâm cũng đông. Mức độ cụ thể thay đổi theo ngày và thời tiết.
Vì sao khu chế xuất làm kẹt xe nhiều đến vậy?
Vì lượng lao động rất lớn làm theo ca với giờ ra vào gần giống nhau, nên một dòng xe máy rất lớn đổ ra cùng lúc qua vài cổng. Cộng thêm xe tải cảng và người đi làm trung tâm, các trục quanh khu dễ quá tải.
Có cách nào tránh kẹt ở chân cầu Tân Thuận không?
Đổi giờ đi là cách hiệu quả nhất. Người ở phía tây phường có thể dùng cầu Kênh Tẻ, người đi Thủ Đức dùng cầu Phú Mỹ. Xem bản đồ giao thông thời gian thực trước khi đi để chọn lối, thay vì đổi lối theo cảm giác.
Ngày mưa trùng triều cường nên làm gì?
Nếu không gấp, ở lại chỗ làm thêm một lúc chờ mưa ngớt, triều xuống. Nếu phải đi, tránh các đoạn trũng, đi chậm, giữ khoảng cách với xe lớn và không chạy vào nước khi không thấy mặt đường.
Điểm dừng xe đưa đón gây kẹt thì phản ánh ở đâu?
Công nhân có thể phản ánh qua công đoàn hoặc bộ phận hành chính của doanh nghiệp, ban quản lý khu. Người dân phản ánh với phường. Nêu rõ vị trí, giờ và kèm hình ảnh để dễ được xem xét.
Có dự án nào giúp bớt kẹt ở Tân Thuận không?
Thành phố có nhiều dự án giao thông ở phía nam đang được bàn và triển khai theo từng giai đoạn. Phạm vi, tiến độ thay đổi nên bài này không nêu cụ thể. Hãy theo dõi thông tin chính thức của thành phố khi cần biết dự án nào ảnh hưởng tới đường bạn đi.