Sau tăng ca về muộn hay trước và trong ca đêm ở phường Tân Thuận, lựa chọn ăn uống thu hẹp lại còn vài kiểu chính: hủ tiếu gõ, cháo, bánh mì, cơm tối muộn ở các hàng quen trên trục lớn và trong khu dân cư, cửa hàng tiện lợi, và bữa ăn mang theo từ phòng trọ. Khu sát cổng khu chế xuất về đêm thường vắng, nên người làm khuya phải biết trước chỗ ăn hoặc tự chuẩn bị.
Ăn khuya không chỉ là chuyện tìm chỗ còn mở. Người làm ca đêm ăn vào giờ cơ thể vốn chuẩn bị nghỉ ngơi, nên ăn sai cách dễ đầy bụng, khó ngủ, mệt mỏi kéo dài. Đường về khuya cũng có những rủi ro riêng. Bài này gom lại những điều người làm khuya ở Tân Thuận cần biết: kiếm gì ăn, chuẩn bị bữa giữa ca, ăn sao cho nhẹ, và về nhà cho an toàn.
Nhịp đêm của Tân Thuận: chỗ sáng, chỗ tối
Ban ngày, khu quanh khu chế xuất là nơi đông đúc nhất phường. Nhưng sau đợt tan ca chiều và các đợt tăng ca tối, các đoạn đường sát cổng khu chế xuất vắng đi nhanh chóng. Hàng ăn tan ca dọn về, chợ tạm tan, chỉ còn đèn đường và xe container chạy ra vào cảng. Người tăng ca về muộn đi qua những đoạn này thường thấy khó tìm một hàng ăn còn mở ngay gần cổng.
Ngược lại, khu dân cư lâu năm phía Tân Thuận Tây, các trục chính như Huỳnh Tấn Phát, và các khu đông dân trong Bình Thuận cũ vẫn còn sinh hoạt về đêm. Quán nhậu, quán ốc mở tới khuya, hàng hủ tiếu, cháo, bánh mì phục vụ người về muộn, cửa hàng tiện lợi sáng đèn. Đi thêm một quãng từ khu chế xuất vào khu dân cư thường là cách nhanh nhất để có bữa ăn nóng lúc khuya.
Nhịp đêm này cũng thay đổi theo mùa cao điểm sản xuất. Những tháng nhiều đơn hàng, cả khu tăng ca nhiều, hàng ăn khuya đông hơn, có hàng dời giờ bán muộn hơn để đón khách. Mùa thấp điểm, ít tăng ca, nhiều hàng đóng sớm. Người mới làm nên hỏi đồng nghiệp hiện còn hàng nào mở muộn trên đường về.
Những kiểu ăn khuya hay gặp
Hủ tiếu gõ, mì gõ. Món ăn đêm kinh điển của Sài Gòn. Xe hủ tiếu đi dọc hẻm, gõ phách tre để báo, hoặc dừng ở một góc đường quen. Tô nhỏ, nước nóng, ăn nhanh, rất hợp với người về muộn cần chút gì ấm bụng mà không quá no.
Cháo các loại. Cháo trắng ăn với hột vịt muối, củ cải, cá kho; cháo lòng, cháo gà, cháo vịt. Cháo dễ tiêu, ấm bụng, là lựa chọn tốt nhất cho người sắp đi ngủ hoặc chuẩn bị vào ca đêm.
Bánh mì, bánh mì nướng. Một số hàng bánh mì mở tới khuya trên các trục lớn. Bánh mì nướng muối ớt, bánh mì chảo là món ăn vặt đêm của người trẻ.
Cơm tối muộn. Vài hàng cơm bình dân bán tới khá muộn để phục vụ người tăng ca, tài xế. Món còn lại cuối buổi thường ít lựa chọn, nên ăn món còn nóng hoặc nhờ hâm lại.
Cửa hàng tiện lợi. Mở xuyên đêm hoặc tới rất khuya, có cơm hộp, bánh bao, xúc xích, mì ly, sữa, nước. Tiện và sạch sẽ, nhưng đồ ăn chế biến sẵn ăn thường xuyên dễ thiếu rau và nhiều muối.
Giao đồ ăn. Ứng dụng giao đồ ăn có thể giao tới khuya tuỳ khu vực và tuỳ hàng còn nhận đơn. Người ở trọ hay đặt chung để đỡ phí giao.
Bữa giữa ca đêm: chuẩn bị trước thay vì đi tìm
Người làm ca đêm có một bữa rơi vào khoảng nửa đêm hoặc rạng sáng. Ở nhiều nhà máy, doanh nghiệp tổ chức bữa ăn giữa ca cho cả ca đêm, giống ca ngày. Nhưng không phải nơi nào cũng vậy, và thời gian nghỉ trong ca đêm thường không cho phép ra khỏi nhà máy đi ăn. Ngay cả khi được ra, lúc nửa đêm quanh khu chế xuất cũng khó tìm hàng còn mở.
Vì thế người làm ca đêm lâu năm thường chuẩn bị trước: một hộp cơm nấu từ chiều, một ít bánh mì, trái cây, sữa, mang theo trong túi giữ nhiệt. Nếu nhà máy có lò vi sóng và tủ lạnh cho người lao động dùng, bữa giữa ca đêm có thể gần như bữa cơm nhà. Nếu không, chọn món ăn nguội vẫn ổn như cơm nắm, trứng luộc, bánh mì kẹp, khoai luộc.
Điều nên tránh là ăn quá no vào giữa đêm. Hệ tiêu hoá về đêm hoạt động chậm hơn, ăn một bữa nặng nhiều dầu mỡ lúc hai ba giờ sáng dễ gây đầy bụng, ợ chua, buồn ngủ díp mắt đúng lúc cần tỉnh táo nhất. Chia nhỏ thành hai bữa nhẹ trong ca thường dễ chịu hơn một bữa lớn.
Chuẩn bị đồ ăn cho cả một tuần ca đêm
Tuần làm ca đêm, giờ ngủ dời sang ban ngày, thời gian đi chợ và nấu nướng bị thu hẹp. Người ở trọ lâu năm thường chuẩn bị từ ngày nghỉ trước tuần ca đêm: đi chợ mua thịt cá chia phần cấp đông, nấu sẵn một nồi món kho lớn, mua sẵn trứng, sữa, trái cây, mì, cháo ăn liền để dự phòng. Nhờ vậy, mỗi chiều thức dậy chỉ việc nấu cơm, luộc rau, hâm món kho, ăn bữa chính rồi chia hộp mang đi.
Với gia đình có người làm ca đêm, người ở nhà có thể giúp bằng cách giữ lại phần cơm tối, để trong tủ lạnh có ghi chú, và giữ yên tĩnh trong giờ người làm ca ngủ ban ngày. Chuyện nhỏ như không mở tivi to, không gọi dậy vì việc không gấp giúp người làm ca đêm ngủ đủ giấc hơn.
Một mẹo nữa là chuẩn bị sẵn túi giữ nhiệt, túi đá, bình nước ngay từ chiều, để lúc vội đi làm không quên. Thiếu bữa giữa ca đêm vì quên hộp cơm ở phòng trọ là chuyện nhiều người từng gặp, và cảm giác đói lả lúc ba giờ sáng giữa xưởng không phải trải nghiệm dễ chịu.
Ăn gì, uống gì theo từng mốc của người làm ca đêm
Gợi ý dưới đây theo nguyên tắc chung về ăn uống khi làm việc ban đêm. Mỗi người có cơ địa và lịch ca khác nhau, nên điều chỉnh cho hợp với mình:
| Mốc | Nên ăn | Nên tránh | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Chiều, trước khi vào ca | Bữa chính đủ cơm, đạm, rau | Bỏ bữa, ăn vội đồ ăn vặt | Coi đây là bữa tối chính |
| Giữa ca, khoảng nửa đêm | Bữa nhẹ, ấm: cháo, cơm ít, trứng, rau | Đồ chiên nhiều dầu, ăn quá no | Chia thành hai lần nhẹ nếu được |
| Cuối ca, gần sáng | Trái cây, sữa, bánh nhẹ nếu đói | Cà phê đặc, nước tăng lực | Chất kích thích làm khó ngủ khi về |
| Về nhà, trước khi ngủ | Một chút cháo hoặc món nước nhẹ nếu đói | Ăn no căng, rượu bia | Ngủ ở phòng tối, yên tĩnh |
| Sau khi ngủ dậy | Bữa có đủ chất như một bữa sáng | Chỉ uống cà phê thay bữa | Giữ giờ ăn đều giữa các ngày |
Uống đủ nước suốt ca là điều quan trọng không kém ăn. Nhà xưởng về đêm vẫn có thể nóng, người lao động vẫn mất nước qua mồ hôi mà không để ý vì không có nắng. Mang bình nước riêng và uống từng ngụm đều đặn.
Cà phê, nước tăng lực và giấc ngủ sau ca đêm
Người làm khuya hay dựa vào cà phê và nước tăng lực để chống buồn ngủ. Dùng một lượng vừa phải vào đầu ca có thể giúp tỉnh táo. Nhưng dùng nhiều, nhất là vào nửa cuối ca, khiến khi về nhà rất khó ngủ, giấc ngủ ban ngày vốn đã chập chờn vì ánh sáng và tiếng ồn càng kém đi. Lâu dần, thiếu ngủ tích luỹ làm người mệt mỏi, dễ cáu, dễ mắc lỗi khi đứng máy.
Một thói quen tốt là đặt mốc cho mình: sau một giờ nhất định trong ca thì không dùng thêm cà phê hay nước tăng lực, chuyển sang nước lọc, trà nhạt hoặc nước ấm. Khi về đến phòng, tránh dùng điện thoại quá lâu, kéo rèm tối, dùng nút tai nếu dãy trọ ồn ào.
Rượu bia sau ca đêm cũng là thói quen nên tránh. Nhiều người nghĩ uống chút bia cho dễ ngủ, nhưng rượu bia làm giấc ngủ nông, hay tỉnh giấc, và khiến người mệt hơn khi thức dậy. Nếu muốn thư giãn với bạn bè, chọn những buổi nghỉ thay vì ngay sau ca đêm.
Đi ăn khuya và về nhà an toàn
Đường khuya ở Tân Thuận có hai mối lo chính. Thứ nhất là xe tải, xe container chạy ra vào cảng và kho bãi suốt đêm trên các trục lớn. Khi đường vắng, xe lớn chạy nhanh hơn, trong khi người đi xe máy vừa tăng ca về thì mệt, phản xạ chậm. Đi sát lề phải, không vượt ẩu, tránh điểm mù của xe lớn, nhất là khi xe rẽ.
Thứ hai là chuyện giật đồ, trộm xe ở những đoạn đường vắng, thiếu ánh sáng. Khi dừng ăn khuya, chọn hàng ở chỗ đông người, sáng đèn, dựng xe trong tầm mắt và khoá cổ. Không để điện thoại trên bàn sát mép đường, không cầm điện thoại khi đang chạy xe. Đi về theo nhóm với đồng nghiệp cùng hướng là cách đơn giản mà hiệu quả.
Nếu quá mệt sau ca dài, buồn ngủ díp mắt, đừng cố chạy xe. Nghỉ một lát, rửa mặt, ăn chút gì, hoặc gọi xe về. Nhiều tai nạn của người lao động xảy ra trên đường về sau ca đêm, khi cơ thể đã kiệt sức. Một chuyến xe tốn thêm ít tiền rẻ hơn rất nhiều so với hậu quả của một lần ngủ gật trên đường.
Ăn khuya lâu dài: giữ sức khoẻ cho người làm ca
Làm ca đêm trong thời gian dài ảnh hưởng tới nhịp sinh học, giấc ngủ, tiêu hoá và cân nặng. Ăn khuya không đều, ăn nhiều đồ chế biến sẵn, thiếu rau, uống nhiều chất kích thích là những thói quen dễ hình thành khi làm ca, và tích tụ thành vấn đề sức khoẻ sau vài năm.
Một vài nguyên tắc giúp giữ sức: ăn đúng giờ theo lịch ca của mình, kể cả ngày nghỉ cũng cố giữ nhịp tương tự; ưu tiên bữa chính trước khi vào ca thay vì dồn vào nửa đêm; ăn đủ rau và trái cây; hạn chế đồ chiên, đồ nhiều muối đường. Tập thể dục nhẹ vào những ngày nghỉ và giữ giấc ngủ đủ giờ là phần không thể thiếu.
Người làm ca đêm nên tận dụng các đợt khám sức khoẻ định kỳ để kiểm tra những chỉ số liên quan tới huyết áp, đường huyết, tiêu hoá, và hỏi bác sĩ về chế độ ăn hợp với lịch làm việc của mình. Khi thấy mất ngủ kéo dài, đau dạ dày thường xuyên, sụt hoặc tăng cân nhanh, nên đi khám thay vì tự chịu đựng. Ăn uống hợp lý không thay được việc khám chữa khi có bệnh, nhưng giúp người làm ca giữ được sức lâu dài hơn.
Câu hỏi thường gặp
Gần khu chế xuất Tân Thuận lúc nửa đêm còn hàng ăn nào mở không?
Khu sát cổng khu chế xuất về đêm thường khá vắng. Hàng ăn khuya như hủ tiếu, cháo, bánh mì, cơm muộn hay tập trung hơn ở khu dân cư và các trục lớn. Cửa hàng tiện lợi là lựa chọn dự phòng. Tình hình thay đổi theo mùa, nên hỏi đồng nghiệp làm ca đêm lâu năm.
Làm ca đêm có nên ăn bữa chính lúc nửa đêm không?
Nhiều chuyên gia khuyên người làm ca đêm nên ăn bữa chính trước khi vào ca, còn giữa ca chỉ ăn nhẹ và ấm, vì hệ tiêu hoá ban đêm hoạt động chậm. Ăn quá no lúc nửa đêm dễ gây đầy bụng, buồn ngủ. Điều chỉnh theo cảm nhận của cơ thể mình là quan trọng nhất.
Uống cà phê khi làm ca đêm có sao không?
Uống lượng vừa phải ở đầu ca có thể giúp tỉnh táo. Nhưng uống nhiều hoặc uống gần cuối ca làm khó ngủ khi về, khiến thiếu ngủ tích luỹ. Nên đặt mốc giờ ngừng cà phê, chuyển sang nước lọc. Người có bệnh tim mạch, dạ dày nên hỏi bác sĩ.
Đi ăn khuya ở Tân Thuận cần lưu ý gì về an toàn?
Chọn hàng ở chỗ đông người, sáng đèn; dựng xe trong tầm mắt và khoá cổ; không để điện thoại sát mép đường. Trên đường về, đi sát lề phải, tránh điểm mù của xe tải, xe container. Quá mệt thì nghỉ hoặc gọi xe, đừng cố chạy xe khi buồn ngủ.
Có thể đặt đồ ăn giao tới khu trọ lúc khuya không?
Các ứng dụng giao đồ ăn có thể nhận đơn tới khuya tuỳ khu vực và tuỳ hàng còn mở. Khu dân cư đông thường dễ đặt hơn khu sát cổng khu chế xuất. Nên kiểm tra kỹ đồ ăn khi nhận, ăn ngay khi còn nóng và không để thừa qua đêm ngoài nhiệt độ phòng.