Ăn ven nước ở phường Tân Thuận là kiểu ăn bình dân: vài bộ bàn ghế nhựa thấp kê dọc bờ kênh Tẻ hay khu dân cư gần sông Sài Gòn, món ốc, cá, hải sản nướng hấp, và gió từ mặt nước thổi vào sau một ngày nắng nóng. Không có những nhà hàng ven sông sang trọng kiểu khu trung tâm; đổi lại là không khí thoải mái của người lao động và dân trong xóm ngồi lại với nhau.
Phường nằm giữa hai mặt nước: sông Sài Gòn ở phía đông và kênh Tẻ ở phía bắc, nhìn sang Quận 4 cũ. Nhưng phần lớn bờ sông phía Tân Thuận Đông là cảng, kho, khu chế xuất, nên chỗ ngồi ăn ven nước thực ra không nhiều như người ta tưởng. Bài này giải thích ăn ven nước ở đây là ăn gì, ngồi đâu cho dễ chịu, khi nào nên qua cầu sang Quận 4 cũ, và những điều cần để ý về an toàn khi ăn uống sát mép nước, nhất là buổi tối.
Bờ sông, bờ kênh của Tân Thuận và chỗ ngồi ăn thật sự
Nhìn bản đồ, phường Tân Thuận có một đường bờ nước rất dài. Nhưng đi thực tế mới thấy phần lớn bờ sông Sài Gòn phía Tân Thuận Đông bị chiếm bởi cầu cảng, kho bãi, tường rào nhà máy và khu chế xuất, người dân bình thường không ra sát mép nước được. Đây là đặc điểm của một vùng đất phát triển từ cảng và công nghiệp, khác hẳn những bờ sông đã được làm công viên ở khu trung tâm.
Bờ kênh Tẻ phía Tân Thuận Tây gần gũi hơn với người dân. Dọc đường ven kênh, có những đoạn vỉa hè rộng, có hàng cây, và buổi tối là nơi người dân ra hóng mát, ngồi ăn vặt, uống nước, cà phê. Một số quán bình dân tận dụng không gian này, kê bàn ghế ra hướng nhìn mặt kênh và cầu Tân Thuận lên đèn.
Ngoài ra, trong các khu dân cư có những con hẻm, con rạch nhỏ dẫn ra sông, nơi người dân lâu năm biết vài chỗ ngồi được nhìn nước. Những chỗ này thường không cố định, phụ thuộc vào việc chỉnh trang bờ kênh, bờ sông qua từng thời kỳ. Vì thế muốn tìm chỗ ăn ven nước, cách tốt nhất vẫn là hỏi người địa phương xem hiện chỗ nào còn ngồi được.
Món hay gặp ở quán bình dân ven nước
Ốc các loại. Ốc là món của buổi tối Sài Gòn: ốc len xào dừa, ốc hương, ốc móng tay xào bơ tỏi, sò điệp nướng mỡ hành, nghêu hấp sả. Ăn kèm muối ớt chanh, rau răm, bánh mì chấm nước sốt. Đây là món người ta ngồi nhâm nhi lâu, hợp với không khí hóng gió.
Cá sông và cá đồng. Cá lóc nướng trui cuốn bánh tráng rau sống, cá kèo nướng muối ớt hoặc nấu lẩu, lẩu cá linh mùa nước nổi, canh chua cá. Nhiều món mang dáng dấp miền Tây vì Tân Thuận gần cửa ngõ đi miền Tây và đông người lao động gốc đồng bằng.
Hải sản bình dân. Mực nướng, tôm nướng, ghẹ hấp, hàu nướng mỡ hành. Hải sản ở quán bình dân thường được bày trong thau, chậu cho khách chọn. Nên chọn con còn sống, còn khoẻ, và hỏi rõ cách tính trước khi chế biến.
Đồ nướng và lẩu. Lẩu mắm, lẩu thái, lẩu cá, đồ nướng xiên que là món của các nhóm đồng nghiệp sau tan ca, nhất là cuối tuần, ngày lĩnh lương.
Đồ ăn vặt và nước. Bánh tráng nướng, bắp xào, trái cây cắt, nước mía, sinh tố, trà tắc. Đây là món của những người ra bờ kênh chỉ để ngồi hóng mát một lúc rồi về.
Khi nào nên qua cầu sang Quận 4 cũ
Chỉ cần đi qua cầu Tân Thuận là sang đến khu Quận 4 cũ, nơi có một trong những con phố ốc và đồ nhậu nổi tiếng nhất Sài Gòn là đường Vĩnh Khánh, cùng nhiều khu ăn uống lâu đời. Với người ở Tân Thuận Tây, quãng đường này rất ngắn, nên nhiều người coi Quận 4 cũ như sân sau ăn uống của mình vào buổi tối.
Sang đó hợp với những buổi muốn đi đông người, muốn nhiều lựa chọn, muốn không khí nhộn nhịp. Nhưng cũng nên biết vài điều: phố ăn uống nổi tiếng đông nhất vào tối cuối tuần, gửi xe có thể khó, khách du lịch nhiều nên giá cả và cách phục vụ khác với quán bình dân trong hẻm Tân Thuận. Hỏi rõ cách tính tiền, xem kỹ khi chọn hải sản là việc nên làm ở bất cứ khu ăn uống đông khách nào.
Với người làm khu chế xuất, sang Quận 4 cũ ăn tối là một buổi đi chơi hơn là bữa ăn thường. Ngày thường, quán quen gần dãy trọ vẫn là lựa chọn hợp lý hơn về thời gian và chi tiêu. Đường về sau khi ăn uống buổi tối cũng là lúc cần tỉnh táo nhất, vì cầu và các trục lớn vẫn có xe tải, xe container chạy đêm.
Chọn chỗ ăn ven nước theo dịp
Bảng dưới gợi ý chọn kiểu chỗ ăn theo mục đích. Đây là mô tả chung về loại hình, không phải đánh giá quán cụ thể:
| Dịp | Kiểu chỗ hợp | Ưu điểm | Cần để ý |
|---|---|---|---|
| Tối thường ngày, ăn nhẹ hóng mát | Vỉa hè ven kênh, quán nước, ăn vặt | Gần nhà, không cần đi xa | Ngồi lùi khỏi mép nước và lòng đường |
| Liên hoan nhóm đồng nghiệp | Quán ốc, quán lẩu nướng bình dân trong khu dân cư | Đủ chỗ cho nhóm đông, giá vừa túi | Thống nhất cách chia tiền trước |
| Cuối tuần, muốn không khí nhộn nhịp | Phố ăn uống bên Quận 4 cũ | Nhiều lựa chọn, nhiều món | Đông, khó gửi xe, hỏi giá trước |
| Có khách từ quê lên | Quán cá, quán hải sản có chỗ ngồi thoáng | Món đặc trưng Sài Gòn, miền Tây | Chọn hải sản sống, hỏi cách tính |
| Đi cùng trẻ nhỏ | Quán có chỗ ngồi xa mép nước, có mái che | An toàn, thoải mái | Không để trẻ chạy ra bờ kênh |
Điểm chung là ăn ven nước nên ngồi ở chỗ có lan can hoặc cách mép nước một khoảng, nhất là khi có trẻ nhỏ hay khi trời tối và đã uống rượu bia.
Ăn ven nước theo mùa: mùa khô và mùa mưa
Khí hậu phía nam thành phố có hai mùa rõ rệt, và chuyện ngồi ăn ven nước thay đổi theo mùa. Mùa khô, thường từ cuối năm đến khoảng giữa năm sau, trời ít mưa, buổi tối có gió từ mặt sông, mặt kênh thổi vào rất dễ chịu. Đây là mùa đông người ra bờ kênh nhất, quán ven nước kê bàn ra đông nhất, và cũng là mùa người ta hay tổ chức liên hoan, họp mặt đồng hương ngoài trời.
Mùa mưa thì khác. Những cơn mưa chiều nặng hạt có thể đổ xuống bất ngờ, quán vỉa hè phải dọn vội, người ngồi ăn chạy mưa. Sau mưa, mặt đường ven kênh trơn, có đoạn đọng nước. Những buổi triều cường cuối năm âm lịch còn có thể làm nước dâng lên sát hoặc tràn qua một số đoạn đường trũng. Đi ăn ven nước mùa này nên chọn quán có mái che, xem trời trước khi đi, và đừng ngồi ở chỗ thấp sát mép nước.
Món ăn cũng theo mùa. Mùa nước nổi ở miền Tây mang lên thành phố cá linh, bông điên điển, những món lẩu, canh chua đặc trưng; mùa khô thì có nhiều hải sản từ các vùng biển gần. Người bán quen sẽ cho bạn biết hôm nay có gì đúng mùa, và món đúng mùa thường tươi và ngon hơn.
An toàn khi ăn uống sát mép nước
Bờ kênh, bờ sông thường không có lan can liên tục, mặt đất có thể trơn sau mưa hoặc khi triều lên. Buổi tối ánh sáng kém, người ngồi ăn uống lâu, có rượu bia, đứng dậy đi lại dễ trượt chân. Đây là những tình huống tưởng nhỏ nhưng có thể dẫn tới tai nạn đuối nước, nhất là với trẻ con và người say.
Khi chọn chỗ ngồi, nên chọn bàn lùi vào trong, có chỗ dựa, không quay lưng ra mép nước. Có trẻ nhỏ đi cùng thì phải có người lớn trông liên tục, không để trẻ chạy chơi dọc bờ. Mùa triều cường, một số đoạn ven kênh có thể ngập nước, mặt đường trơn, nên hỏi trước hoặc tránh những buổi triều lên cao.
An toàn thực phẩm cũng cần để ý với hải sản. Ốc, sò, nghêu phải được nấu chín kỹ, đặc biệt trong mùa nóng. Hải sản sống bày trong thau nên còn cử động, không có mùi lạ. Người có cơ địa dị ứng hải sản nên cẩn thận với các món trộn chung, và nếu thấy ngứa, nổi mẩn, khó thở sau khi ăn thì phải đi cấp cứu ngay chứ không chờ tự hết. Và cuối cùng, đã uống rượu bia thì không lái xe về, gọi xe hoặc nhờ người tỉnh táo chở.
Bờ nước đang thay đổi và chuyện ăn uống ven sông sau này
Bờ sông Sài Gòn phía nam thành phố đang trong quá trình thay đổi khi các hoạt động cảng dần dịch chuyển ra xa trung tâm theo định hướng chung của thành phố. Những khu cảng, kho cũ ven sông trong tương lai có thể được chuyển đổi công năng, và khi đó bờ nước có thể mở ra nhiều hơn cho người dân đi dạo, ăn uống. Tuy nhiên tiến độ và hình thức cụ thể phụ thuộc vào quy hoạch và dự án, không thể đoán trước.
Người đọc tin về các dự án ven sông nên phân biệt giữa quy hoạch, đề xuất và dự án đã khởi công. Một bản vẽ công viên ven sông đẹp đẽ có thể còn nhiều năm mới thành hiện thực, trong khi bờ nước hiện tại vẫn là cảng và kho. Muốn biết chắc, hãy xem thông tin chính thức của cơ quan quản lý quy hoạch thành phố thay vì tin rao bán nhà đất.
Với kênh Tẻ, các đợt chỉnh trang bờ kênh qua nhiều năm đã làm đường ven kênh sạch đẹp hơn, và đây là lý do người dân ra hóng mát, ăn uống ven kênh nhiều hơn trước. Các quy định về sử dụng vỉa hè, lòng đường cũng ảnh hưởng tới việc quán có được kê bàn ra ngoài hay không.
Vì vậy, nếu bạn đọc bài này một thời gian sau, rất có thể bức tranh ăn uống ven nước của Tân Thuận đã khác: có chỗ mới mở, có chỗ cũ không còn. Điều không đổi là nhu cầu của người dân muốn ngồi gần mặt nước sau một ngày làm việc, và những người bán hàng bình dân sẽ luôn tìm cách đáp ứng nhu cầu đó ở bất cứ chỗ nào được phép.
Câu hỏi thường gặp
Phường Tân Thuận có nhà hàng ven sông Sài Gòn không?
Phần lớn bờ sông phía Tân Thuận Đông là cảng, kho và khu chế xuất, nên không có dải nhà hàng ven sông như ở khu trung tâm. Chỗ ngồi ăn gần nước chủ yếu là quán bình dân ven kênh Tẻ và trong khu dân cư. Muốn ăn nhà hàng ven sông có không gian, người ta thường đi sang khu trung tâm hoặc khu Thủ Thiêm.
Ăn ốc ở đâu gần Tân Thuận?
Trong khu dân cư của phường có các quán ốc bình dân phục vụ người trong xóm. Nếu muốn không khí phố ốc nhộn nhịp, nhiều người qua cầu Tân Thuận sang đường Vĩnh Khánh ở Quận 4 cũ, chỉ cách một quãng ngắn. Nên chọn quán đông khách, ốc tươi và nấu chín kỹ.
Ngồi ăn ven kênh Tẻ buổi tối có an toàn không?
Nhìn chung bờ kênh Tẻ là nơi người dân ra hóng mát buổi tối khá đông. Để an toàn, nên ngồi lùi khỏi mép nước và lòng đường, trông kỹ trẻ nhỏ, tránh những đoạn tối hoặc vắng. Giữ đồ cá nhân cẩn thận và không lái xe sau khi uống rượu bia.
Mùa triều cường có ảnh hưởng đến quán ven kênh không?
Có thể có. Khi triều lên cao, một số đoạn đường trũng ven kênh và trong khu dân cư phía nam thành phố có thể bị ngập, quán phải dọn vào hoặc nghỉ. Nên theo dõi thông báo về triều cường và hỏi quán trước nếu định đi vào những ngày triều lên cao.
Đưa khách từ quê lên ăn món ven sông thì chọn gì?
Khách từ quê thường thích món Sài Gòn đặc trưng như ốc, lẩu, hải sản, hoặc món miền Tây như cá lóc nướng, lẩu mắm. Chọn quán có chỗ ngồi thoáng, đông khách, hải sản còn sống và hỏi cách tính tiền trước. Đi sớm để tránh giờ đông nhất buổi tối.