Ở phường Tân Thuận, việc mua thực phẩm có bốn kênh chính: chợ truyền thống họp buổi sáng trong khu dân cư, chợ tạm giờ tan ca dọc đường đi làm, các cửa hàng thực phẩm và siêu thị nhỏ rải trên trục đường và trong hẻm, và các siêu thị lớn ở khu lân cận. Không kênh nào tốt nhất cho mọi người; người đi làm theo ca, gia đình có con nhỏ hay người ở một mình sẽ chọn cách kết hợp khác nhau.
Bài này dành cho người mới chuyển đến phường, dù là thuê trọ đi làm khu chế xuất hay dọn về một căn hộ ven kênh. Bạn sẽ thấy mỗi kênh mạnh ở điểm nào, yếu ở điểm nào, cách sắp xếp một tuần đi chợ cho hợp với giờ làm, và vài kinh nghiệm để không mua hớ, không mua hàng kém chất lượng. Bài cố ý không nêu tên cụ thể từng chợ hay cửa hàng, vì điều đó thay đổi theo thời gian, còn nguyên tắc chọn nơi mua thì không.
Chợ truyền thống buổi sáng: tươi nhất, đa dạng nhất
Chợ truyền thống trong khu dân cư vẫn là nơi có thực phẩm tươi và đa dạng nhất. Rau từ các vùng ven thành phố và chợ đầu mối về từ sáng sớm, cá tôm có hàng còn sống, thịt được pha lóc ngay tại sạp theo yêu cầu. Người ta có thể mua một mớ rau nhỏ, một lạng thịt, nhờ người bán làm sạch cá, chọn đúng phần xương để nấu canh, những việc mà siêu thị khó đáp ứng linh hoạt bằng.
Điểm trừ lớn nhất với người lao động là giờ giấc. Chợ đông và nhiều hàng nhất vào sáng sớm đến gần trưa, đúng lúc phần lớn người làm khu chế xuất đang ở trong nhà máy. Vì thế chợ truyền thống chủ yếu là nơi đi chợ của các bà nội trợ, người lớn tuổi, người làm ca chiều, và của người lao động vào sáng ngày nghỉ. Đến chiều, nhiều sạp đã dọn, hàng còn lại ít lựa chọn hơn.
Đi chợ truyền thống cũng cần chút kỹ năng: biết hỏi giá trước khi cân, biết nhìn độ tươi, biết mặc cả vừa phải ở những món chưa niêm yết. Người mới đến nên chọn một hai sạp quen cho từng loại hàng, mua đều để được người bán nhớ mặt. Sau vài tuần, chuyện đi chợ sẽ nhanh và yên tâm hơn nhiều.
Cửa hàng thực phẩm và siêu thị nhỏ: tiện giờ giấc, rõ nguồn gốc hơn
Trên các trục đường lớn và trong các khu dân cư đông của Tân Thuận có không ít cửa hàng thực phẩm, siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi. Lợi thế của nhóm này là mở cửa từ sáng tới tối, có máy lạnh, có tủ mát giữ thịt cá rau, có niêm yết giá và thường ghi nguồn gốc hàng. Với người đi làm về muộn, đây là nơi mua bổ sung một bó rau, hộp trứng, gói thịt khi chợ đã đóng.
Một điểm cộng nữa của cửa hàng là thanh toán linh hoạt: tiền mặt, chuyển khoản, quẹt thẻ đều được, có hoá đơn khi cần. Với người mới chuyển đến chưa quen mặt người bán ở chợ, đây là nơi mua hàng ít lo bị nói thách nhất. Đổi lại, giá một số mặt hàng tươi có thể nhỉnh hơn chợ, và lựa chọn rau, cá đồng, thực phẩm theo mùa thường hẹp hơn.
Cửa hàng tiện lợi phù hợp mua đồ uống, mì gói, bánh, đồ dùng lặt vặt và một số món ăn nhanh. Còn cửa hàng chuyên thực phẩm tươi hoặc siêu thị mini mới là nơi mua đi chợ thật sự, với quầy rau củ, quầy thịt đóng khay, trứng, gia vị, gạo. Một số cửa hàng còn nhận đặt trước qua tin nhắn để khách ghé lấy hoặc giao tận phòng.
Điểm cần để ý là hàng đóng khay có hạn sử dụng ghi rõ, nên tập thói quen đọc ngày đóng gói và hạn dùng. Rau đóng túi để trong tủ mát lâu ngày có thể trông còn được nhưng đã mất độ giòn. Mua vừa đủ dùng trong vài ngày tốt hơn mua nhiều một lần rồi để hỏng trong tủ lạnh nhỏ của phòng trọ.
So sánh bốn kênh mua thực phẩm ở Tân Thuận
Bảng dưới so sánh theo những tiêu chí người đi làm thường quan tâm. Đây là nhận xét chung theo bản chất từng loại hình, từng nơi cụ thể có thể khác:
| Tiêu chí | Chợ truyền thống | Chợ tạm tan ca | Cửa hàng, siêu thị nhỏ | Siêu thị lớn lân cận |
|---|---|---|---|---|
| Giờ mở | Đông nhất buổi sáng | Quanh giờ tan ca chiều | Sáng tới tối | Cả ngày, cuối tuần đông |
| Độ tươi | Cao, nhất là sáng sớm | Tuỳ người bán | Ổn định nhờ tủ mát | Ổn định |
| Nguồn gốc | Hỏi người bán | Khó truy | Thường có ghi | Có ghi, có hoá đơn |
| Mua lẻ ít | Rất linh hoạt | Linh hoạt | Theo gói, theo khay | Theo gói, theo khay |
| Thanh toán | Tiền mặt, chuyển khoản tuỳ sạp | Chủ yếu tiền mặt | Đủ cách | Đủ cách |
| Hợp với ai | Nội trợ, ngày nghỉ | Người tan ca về nấu ngay | Người về muộn, mua bổ sung | Gia đình đi mua tuần |
Đọc bảng sẽ thấy không có kênh nào trội hẳn ở mọi mặt. Cách phổ biến của các gia đình đi làm là đi chợ truyền thống hoặc siêu thị lớn vào ngày nghỉ để mua phần chính cho cả tuần, rồi các ngày thường mua bổ sung ở cửa hàng gần nhà hoặc chợ tạm trên đường về.
Sắp xếp một tuần đi chợ cho người đi làm theo ca
Người làm khu chế xuất khó đi chợ mỗi ngày như người ở nhà. Cách sắp xếp dưới đây giúp tiết kiệm thời gian mà vẫn có thức ăn tươi:
- Sáng ngày nghỉ, đi chợ truyền thống hoặc siêu thị lớn mua phần chính: thịt, cá chia phần cấp đông, các loại củ quả để được lâu, gạo, dầu ăn, gia vị, trứng.
- Về đến phòng chia ngay thịt cá thành từng phần một bữa, cho vào túi kín và để ngăn đá. Củ quả để nơi thoáng mát, rau ăn lá để ngăn mát.
- Lên thực đơn sơ bộ cho các ngày trong tuần, ưu tiên ăn món dễ hỏng như cá, rau lá trước, món để được lâu như bí, bầu, khoai, trứng sau.
- Các buổi tối trong tuần, tối hôm trước lấy phần thịt cá xuống ngăn mát cho rã đông từ từ, về đến nhà chỉ việc nấu.
- Mua bổ sung rau tươi hai ba lần trong tuần ở chợ tạm hoặc cửa hàng gần nhà trên đường tan ca.
- Cuối tuần dọn tủ lạnh, nấu những gì còn lại trước khi đi chợ đợt mới, tránh để đồ cũ dồn xuống đáy tủ.
Phòng trọ không có tủ lạnh thì không thể mua cả tuần, mà phải đi chợ mỗi ngày với lượng vừa đủ. Khi đó chợ tạm giờ tan ca và cửa hàng gần nhà là kênh chính, còn chợ sáng ngày nghỉ dành cho những món khô, gạo, gia vị.
Siêu thị lớn và đi chợ xa hơn vào cuối tuần
Phường Tân Thuận nằm sát các khu đô thị lớn ở phía nam thành phố, nên chỉ cần đi một quãng ngắn là tới các siêu thị và trung tâm thương mại lớn ở khu lân cận như Phú Mỹ Hưng hay qua cầu sang Quận 4 cũ. Nhiều gia đình dùng chuyến đi siêu thị cuối tuần vừa để mua sắm vừa làm buổi đi chơi cho con nhỏ, vì ở đó có máy lạnh, khu vui chơi, chỗ ăn uống.
Đi siêu thị lớn có lợi khi mua số lượng nhiều đồ khô, đồ dùng gia đình, sữa, tã, những thứ mà mua lẻ ở cửa hàng nhỏ sẽ tốn hơn. Nhưng với thực phẩm tươi, nhất là rau và cá, siêu thị lớn chưa chắc tươi hơn chợ sáng, và người mua bị bó theo khay đóng sẵn. Vì thế nhiều người chọn mua đồ khô ở siêu thị, đồ tươi ở chợ.
Người ở Tân Thuận Tây gần cầu Tân Thuận đôi khi sang các chợ lâu đời bên Quận 4 cũ như chợ Xóm Chiếu, vốn đông người mua từ sáng sớm. Đây là thói quen của nhiều gia đình sống lâu năm hai bên kênh Tẻ, khi việc qua lại giữa hai bờ đã thành nếp từ trước khi có các khu đô thị mới phía nam.
Đi chợ cho gia đình có con nhỏ và người lớn tuổi
Không phải ai ở Tân Thuận cũng là người trẻ ở trọ một mình. Ở các khu dân cư cũ phía Tân Thuận Tây, các chung cư ven kênh và các hẻm Bình Thuận cũ có nhiều gia đình nhiều thế hệ, gia đình công nhân có con nhỏ đã ở đây hàng chục năm. Với họ, chuyện đi chợ cần thêm vài cân nhắc khác ngoài giờ giấc và giá cả.
Gia đình có trẻ nhỏ thường cần thực phẩm tươi mỗi ngày để nấu cháo, nấu bột, nên chợ sáng gần nhà là kênh chính, thường do ông bà hoặc người ở nhà đảm nhận. Sữa, tã, đồ khô cho trẻ lại hợp mua theo đợt ở siêu thị hoặc cửa hàng chuyên. Khi mua thịt cá cho trẻ, nên ưu tiên nơi có nguồn gốc rõ, hàng được bảo quản lạnh, và nấu chín kỹ.
Người lớn tuổi đi chợ một mình cần chợ gần, lối đi bằng phẳng, ít phải băng qua các trục lớn có xe container. Nhiều cụ quen đi bộ ra chợ đầu hẻm mỗi sáng như một cách vận động và gặp gỡ hàng xóm. Nếu nhà có người già đi chợ, nên chỉ cho họ lối đi tránh các đoạn đường đông xe tải, và tránh giờ tan ca chiều khi đường quanh khu chế xuất quá đông. Với những ngày mưa lớn hoặc triều cường làm ngập vài đoạn đường trũng, đặt hàng qua tin nhắn với người bán quen là cách an toàn hơn.
Kinh nghiệm để đi chợ không bị hớ và mua đúng hàng
Hỏi giá trước khi cân. Ở chợ truyền thống và chợ tạm, nhiều món không niêm yết. Hỏi giá trước khi người bán cân và cắt giúp tránh tình huống khó xử. Nếu là khách quen, người bán thường báo giá thật ngay từ đầu.
Đi chợ có danh sách. Danh sách giúp không mua thừa những thứ để rồi hỏng. Với người ở trọ có tủ lạnh nhỏ, mua thừa là lãng phí thường gặp nhất, nhiều hơn chuyện bị nói thách.
Mua theo mùa. Rau củ trái mùa thường đắt hơn và vận chuyển xa hơn. Rau đúng mùa ở miền Nam như rau muống, mồng tơi, rau dền, bí, bầu thì nhiều và rẻ quanh năm, dễ chọn hàng tươi.
Mang túi riêng và hộp kín cho đồ tươi. Hộp kín đựng thịt cá giúp không rỉ nước sang rau và yên xe máy. Túi vải chắc chắn cũng đỡ được cảnh túi nilon đứt giữa đường.
Giữ hoá đơn khi mua ở cửa hàng, siêu thị. Nếu hàng có vấn đề như thịt có mùi khi mở khay, trứng vỡ bên trong, hoá đơn giúp việc đổi trả nhanh hơn. Đây là quyền của người tiêu dùng mà nhiều người bỏ qua vì ngại.
Câu hỏi thường gặp
Phường Tân Thuận có chợ truyền thống không?
Trong khu dân cư của ba phường cũ Tân Thuận Đông, Tân Thuận Tây và Bình Thuận có các chợ, điểm chợ phục vụ người dân, ngoài ra còn chợ tạm giờ tan ca quanh khu chế xuất. Tình trạng hoạt động của từng chợ có thể thay đổi, nên hỏi chủ nhà hoặc hàng xóm để biết chợ gần nhất đang họp.
Đi làm cả ngày thì đi chợ lúc nào?
Người đi làm theo ca thường đi chợ chính vào sáng ngày nghỉ và mua bổ sung trên đường tan ca. Nếu có tủ lạnh, chia phần thịt cá cấp đông để dùng dần trong tuần. Đặt hàng qua tin nhắn với cửa hàng quen để ghé lấy cũng là cách tiết kiệm thời gian.
Mua thực phẩm qua ứng dụng giao hàng có tiện không?
Tiện với người không có thời gian, nhất là khi mua đồ khô, đồ đóng gói. Với rau, thịt, cá tươi, bạn không tự chọn được hàng, nên chất lượng phụ thuộc người soạn đơn. Nên thử mua ít vài lần, kiểm tra hàng khi nhận và chỉ đặt nhiều khi đã tin nơi bán.
Có nên mua thịt cá số lượng nhiều để cấp đông không?
Có, nếu tủ lạnh đủ chỗ và bạn chia phần một bữa trước khi cấp đông. Không nên rã đông cả khối lớn rồi đông lại phần thừa nhiều lần vì ảnh hưởng chất lượng và an toàn. Ghi ngày mua lên túi để dùng đồ cũ trước.
Người mới đến nên hỏi ai để biết chỗ đi chợ tốt?
Chủ nhà trọ, hàng xóm lâu năm và đồng nghiệp đã ở khu này lâu là nguồn thông tin tốt nhất. Họ biết chợ nào tươi, sạp nào uy tín, giờ nào đi đỡ đông. Kết hợp với vài lần tự đi quan sát, bạn sẽ có danh sách chỗ mua của riêng mình sau vài tuần.